«Ապրես, Փաշինյան, ջան» արտահայտությունը վերջին շրջանում Հայաստանում ավելի ու ավելի հաճախ է հնչում, սակայն ամեն անգամ՝ տարբեր երանգով։ Ոմանց համար դա փոփոխություններին հավատալու փորձ է, մյուսների համար՝ դառը հեգնանք, իսկ երրորդների համար՝ պարզապես հուսահատության ճիչ։ Այն հայտարարությունը, թե իբր 2026 թվականից թոշակներին սպասվում են մասշտաբային փոփոխություններ, հասարակության համար դարձել է իսկական խթանիչ։ Մարդիկ վիճում են, կռվում, միաժամանակ հույս ունեն և վախենում։
Հայաստանում թոշակառուն վաղուց դադարել է պարզապես տարեց մարդ լինելուց։ Այսօր նա գոյատևման խորհրդանիշ է։ Մարդ, ով տասնամյակներ շարունակ աշխատել է, հարկեր վճարել, երկիր կառուցել, իսկ արդյունքում կանգնել է ընտրության առաջ՝ դեղե՞ր, թե՞ սնունդ, կոմունալ վճարնե՞ր, թե՞ մթերք։ Թոշակն այլևս չի նշանակում արժանապատիվ ծերություն․ այն նշանակում է դրամապանակում մանրադրամը անընդհատ հաշվել։
Եվ հենց այս ֆոնին է հնչում խոստումը․ «2026 թվականից թոշակները կփոխվեն»։ Գեղեցիկ է։ Բարձրագոչ։ Հուսադրող։ Բայց չափազանց ծանոթ։ Հասարակությունն արդեն բազմիցս լսել է նման ձևակերպումներ։ Ամեն անգամ՝ նոր բառեր, նոր ամսաթվեր, նոր ծրագրեր։ Եվ ամեն անգամ հետո՝ նույն զգացումը՝ հիասթափություն։
Մարդիկ տալիս են պարզ հարց․ ի՞նչն է կոնկրետ փոխվելու։ Արդյո՞ք դա կլինեն իրական գումարներ, որոնք կզգացվեն առօրյա կյանքում, թե՞ հերթական «ինդեքսացիան», որը գնաճը կկլանի դեռ մինչև այն հասնի թոշակառուին։ Պատասխանները քիչ են, իսկ անորոշությունը միայն խորացնում է անհանգստությունը։
Հատկապես ցավոտ է ընկալվում հենց հետաձգման փաստը։ Ինչո՞ւ 2026 թվականը։ Ինչո՞ւ ոչ հիմա, ոչ հաջորդ տարի, ոչ այն պահին, երբ հազարավոր տարեց մարդիկ այլևս պարզապես չեն կարող սպասել։ Թոշակառուի համար ժամանակը վերացական հասկացություն չէ։ Սպասման յուրաքանչյուր տարի նշանակում է առողջության վատթարացում, գների աճ, ուժերի կորուստ և ամենասարսափելին՝ հավատքի կորուստ։
Հասարակությունը բաժանվել է։ Ոմանք ասում են․ «Վերջապես պետությունը ուշադրություն դարձրեց»։ Նրանք ուզում են հավատալ, որ այս անգամ ամեն ինչ այլ կերպ կլինի, որ խոսքերից հետո կհետևեն իրական գործողություններ։ Մյուսները հիշում են նախորդ խոստումները և հարցնում․ ինչո՞վ է սա տարբերվում այն ամենից, ինչ արդեն լսել ենք։ Որտե՞ղ են երաշխիքները, որտե՞ղ է հստակ մեխանիզմը, որտե՞ղ է պատասխանատվությունը։
Թոշակների խնդիրը միայն գումարի հարց չէ։ Դա պետության վերաբերմունքի հարց է իր քաղաքացիների նկատմամբ։ Թոշակը ողորմություն չէ և բարեգործություն չէ։ Դա պարտք է։ Եվ երբ այդ պարտքը մշտապես հետաձգվում է «հետոյի», հասարակությունն սկսում է իրեն խաբված զգալ։
Եթե 2026 թվականին իսկապես տեղի ունենան խորքային, մտածված և ազնիվ փոփոխություններ, դա կարող է դառնալ շրջադարձային պահ։ Դա կլինի ազդանշան, որ պետությունն ունակ է մտածել ոչ միայն հաշվետվությունների թվերի, այլև իրական մարդկանց մասին։ Բայց եթե բարձրաձայն հայտարարություններից հետո կրկին ոչինչ շոշափելի չլինի, վստահությանը հասցված հարվածը կլինի կործանարար։
Այսօր թոշակառուները նորություններին լսում են զգուշությամբ։ Նրանք այլևս չեն ծափահարում խոսքերին։ Նրանք սպասում են գործերի։ Իսկ ամբողջ հասարակությունը ուշադիր հետևում է, որովհետև թոշակների հարցը յուրաքանչյուրի ապագայի հարցն է։ Այսօր դու աշխատում ես, իսկ վաղը դու էլ ես հայտնվելու այս խոստումների մյուս կողմում։
«Ապրես, Փաշինյան, ջան» — սա դեռ գովեստ չէ։ Սա սպասում է։ Եվ այդ սպասումը հերթական հիասթափության վերածելը չափազանց վտանգավոր է։