Մոսկվայի դպրոցներից մեկում տեղի է ունեցել միջադեպ, որը ցնցել է ոչ միայն ծնողներին ու ուսուցիչներին, այլև ողջ հասարակությանը։ Մայրաքաղաքի ուսումնական հաստատություններից մեկում տասներորդ դասարանի աշակերտը որսորդական զենքից կրակել է ուսուցչի վրա։ Ներկայումս տուժածը գտնվում է ծանր վիճակում, բժիշկները պայքարում են նրա կյանքի համար։ Միջադեպի հանգամանքները պարզվում են, սակայն արդեն պարզ է, որ այս պատմությունը կդառնա լուրջ հասարակական քննարկման թեմա։
Նախնական տվյալներով՝ ամեն ինչ տեղի է ունեցել ուսումնական օրվա ընթացքում։ Ոչինչ չէր կանխազգուշացնում վտանգի մասին։ Սովորական դասեր, միջանցքներում դպրոցական աղմուկ, խոսակցություններ ստուգարքների և տնային հանձնարարությունների մասին։ Սակայն մի պահ խաղաղությունը խախտվեց։ Հնչեց կրակոց։ Աշակերտներն ու դպրոցի աշխատակիցները խուճապի մատնվեցին։ Երեխաները վախեցած դուրս էին վազում դասարաններից, ոմանք լաց էին լինում, ոմանք զանգահարում էին ծնողներին։ Ուսուցիչները փորձում էին շտապ կազմակերպել տարհանումը և ապահովել մյուս աշակերտների անվտանգությունը։
Տուժածը ուսուցիչն էր, որը միջադեպի պահին դաս էր վարում։ Ականատեսների խոսքով՝ բախումը տեղի է ունեցել հենց դասի ընթացքում։ Դեպքի պատճառը՝ անձնական թշնամանք, հուզական պոռթկում կամ երկարատև լարվածություն, դեռևս անհայտ է։ Սակայն այն փաստը, որ զենքը հայտնվել է դեռահասի ձեռքում, բազմաթիվ հարցեր է առաջացնում։ Ինչպե՞ս այն հայտնվեց դպրոցում։ Ծնողները տեղյա՞կ էին դրա առկայությունից։ Արդյո՞ք նախկինում եղել էին անհանգստացնող ազդակներ, որոնց վրա ոչ ոք ուշադրություն չէր դարձրել։
Դեպքի վայր արագ ժամանել են շտապօգնության խմբերը։ Ուսուցիչներն ու վարչակազմը գործել են արտակարգ ռեժիմով՝ փորձելով կանխել հետագա վտանգները։ Տուժածին շտապ տեղափոխել են հիվանդանոց։ Բժիշկները հայտնում են, որ նրա վիճակը ծանր, սակայն կայուն է։ Բժիշկներն անում են հնարավոր ամեն ինչ՝ նրա կյանքը փրկելու համար։
Ներկայումս իրավապահ մարմինները անցկացնում են հետաքննություն։ Քրեական գործ է հարուցվել, նշանակվել են փորձաքննություններ, հարցաքննվում են վկաները։ Քննչական մարմինները պարզում են, թե որտեղից է աշակերտը ձեռք բերել որսորդական զենքը և արդյոք խախտվել են դրա պահպանման կանոնները։ Եթե զենքը պատկանել է ընտանիքի անդամներից մեկին, պատասխանատվություն կարող են կրել նաև մեծահասակները։
Այս դեպքը կրկին բարձրացնում է դեռահասների հոգեբանական վիճակի ցավոտ թեման։ Դպրոցական միջավայրը միայն դասերն ու գնահատականները չեն, այլ նաև բարդ հարաբերություններ, ճնշում, վախեր և ներքին հակասություններ։ Մասնագետները նշում են, որ հաճախ անհանգստացնող ազդակները մնում են աննկատ։ Փակվածություն, ագրեսիա, տրամադրության կտրուկ փոփոխություններ՝ այս ամենը կարող է մատնանշել լուրջ խնդիրներ։ Սակայն դպրոցն ու ընտանիքը միշտ չէ, որ պատրաստ են ժամանակին արձագանքել։
Կրթության ոլորտի փորձագետները ընդգծում են, որ նման միջադեպերը ազդանշան են անվտանգության միջոցառումները վերանայելու անհրաժեշտության մասին։ Մուտքի վերահսկում, դպրոցական հոգեբանների ակտիվ աշխատանք, դեռահասների հետ գաղտնի զրույցներ՝ այս ամենը պետք է դառնա ոչ թե ձևականություն, այլ իրական աջակցության համակարգ։ Խոսքը երեխաների և ուսուցիչների անվտանգության մասին է։
Աշակերտների ծնողները շոկի մեջ են։ Շատերը խոստովանում են, որ այժմ անհանգստանում են այն ամենից, ինչ կարող է տեղի ունենալ դպրոցի սահմաններից դուրս։ Սոցիալական ցանցերը լցված են քննարկումներով, վեճերով և փոխադարձ մեղադրանքներով։ Ոմանք խոսում են կրթության պակասի մասին, մյուսները՝ զենքի վերահսկման համակարգում բացերի, իսկ ոմանք՝ ծանրաբեռնված դպրոցականների և հոգեբանական ճնշման մասին։
Սակայն բարձրաձայն քննարկումների հետևում թաքնված է մարդկային ողբերգություն։ Ուսուցիչը, որը աշխատանքի էր եկել գիտելիք փոխանցելու համար, հայտնվել է կյանքի և մահվան սահմանագծին։ Դեռահասը, որի ճակատագիրն այժմ որոշվելու է քննությամբ և դատարանով, մեկ քայլով խաչ քաշեց իր ապագայի վրա։ Իսկ տասնյակ երեխաներ դարձան մի իրադարձության ականատես, որը կարող է հետք թողնել նրանց ողջ կյանքի վրա։
Հոգեբաններն արդեն խոսում են տվյալ դպրոցի աշակերտների հետ աշխատելու անհրաժեշտության մասին։ Նման միջադեպերից հետո երեխաների մոտ կարող են զարգանալ անհանգստության խանգարումներ, վախեր և քնի խնդիրներ։ Կարևոր է, որ նրանք ժամանակին ստանան աջակցություն և կարողանան խոսել իրենց ապրումների մասին։
Հասարակությունը կրկին հարց է տալիս՝ հնարավո՞ր էր կանխել տեղի ունեցածը։ Կային արդյո՞ք ազդակներ, որոնք անտեսվել են։ Եվ ամենակարևորը՝ ի՞նչ պետք է փոխել, որպեսզի սա այլևս չկրկնվի։
Այս հարցերի պատասխանները պետք է փնտրեն ոչ միայն քննիչները, այլ նաև ողջ կրթական համակարգը, ընտանիքները և մեզանից յուրաքանչյուրն։ Որովհետև դպրոցում անվտանգությունը վերացական հասկացություն չէ, այլ իրականություն, որից կախված են երեխաների կյանքն ու ապագան։