Մենք հասկացանք, որ ամեն ինչ թանկանում է։ Մենք հասկացանք, որ շուկան անկայուն է, համաշխարհային իրադարձությունները լարված են, տարածաշրջանը պայթյունավտանգ է։ Բայց երբ նորից բացում ես սուպերմարկետի դռները և նայում գների թեգերը, ներսում քեզ հարց է առաջանում․ ինչպիսի՞ գներ են սա։ Այս հարցը հնչել է ոչ միայն հասարակ մարդկանց շուրթերից, այլև հասել է իշխանության բարձրագույն շերտերին։ Եվ հենց այդ պահին սկսվեց այն, ինչը շատերը բնութագրեցին որպես բաց հակամարտություն գնաճի և իշխանության միջև։

Խոսքը գնում է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյան‑ի մասին, որի վերջին հայտարարությունը գրեթե շոկ առաջացրեց հանրության մեջ։ Օրենքի վկաների խոսքով, քննարկման ժամանակ նա կտրուկ արձագանքեց որոշ ապրանքների գների կտրուկ բարձրացմանը՝ ընդգծելով, որ տնտեսական արդարացումը չի կարող անտեսել սոցիալական իրականությունը։ Նրա ձայնը խիստ էր, խոսքերը ուղիղ, և հենց սա էր, որ շոկի ենթարկեց ոչ միայն ներկաներին, այլև հազարավոր քաղաքացիների, ովքեր սոցիալական ցանցերում կիսվել են տեսագրություններով։

Վերջին ամիսներին գնաճը դարձել է ամենավիճարկվող թեմաներից մեկը։ Հաց, ձեթ, կաթնամթերք և միս գները աստիճանաբար, բայց անընդհատ բարձրանում են։ Տրանսպորտային ծախսերի ավելացումը բացասական ազդեցություն է ունեցել մանրածախ առևտրի վրա։ մարդիկ ասում են, որ իրենց աշխատավարձերը մնացել են նույնը, բայց զամբյուղները կեսով դատարկ են։ Սոցիալական ցանցերում հաղորդագրությունները լի են հուսահատությամբ․ «Ամսվա սննդի պաշարը դարձել է ամսական բեռ»։

Փաշինյանի արձագանքը շատերի համար անսպասելի էր, քանի որ կառավարությունը վերջին շրջանում հիմնականում կենտրոնացած էր մակրոտնտեսական աճի ցուցանիշների վրա։ Սակայն այս անգամ շեշտը դրվեց այլ կողմի վրա՝ սոցիալական արդարության վրա։ Որոշ աղբյուրների համաձայն, վարչապետը պահանջել է խոշոր մատակարարներից և կարգավորող մարմիններից մանրամասն հաշվետվություններ՝ պարզելու համար, արդյոք գների բարձրացումները պայմանավորված են իրական ծախսերով, թե՞ արհեստական գնաճ է։

Հանրության արձագանքը երկակի է։ Որոշ մարդիկ կարծում են, որ վերջապես հնչեց այն, ինչ բոլորը զգացել են իրենց դրամապանակներում։ Այլները կասկածում են, թե արդյոք այս հայտարարություններից հետո կձեռնարկվեն իրական քայլեր։ Սակայն փաստը մնում է փաստ․ թեման դուրս եկավ փակ քննարկումների շրջանակից և հայտնվեց բաց քաղաքական օրակարգում։

Տնտեսագետները նշում են, որ գնաճի մի մասը պայմանավորված է արտաքին գործոններով՝ տարածաշրջանային լարվածությամբ, ներմուծման շուկաների տատանումներով և լոգիստիկ ծախսերի աճով։ Սակայն նրանք նաև ընդգծում են, որ վերահսկողության մեխանիզմների թուլացումը կարող է նպաստել անհիմն գների բարձրացմանը։ Именно այստեղ կառավարության խիստ դիրքորոշումն կարող է դեր խաղալ շուկայում չարաշահումները կանխելու հարցում։

Միևնույն ժամանակ, ընդդիմադիր շրջանակները հայտարարում են, որ իրավիճակը առաջացել է երկարամյա տնտեսական քաղաքականության հետևանքով։ Նրանք պնդում են, որ համակարգային փոփոխություններ չլինելու դեպքում կարճաժամկետ դժգոհությունը չի վերածվի երկարաժամկետ լուծման։ Սակայն սովորական քաղաքացու համար քաղաքական բանավեճերը երկրորդական են, երբ նա ամեն օր ստիպված է ընտրել, ինչից հրաժարվել, որպեսզի իր ընտանիքը կարողանա գոյատևել։ Այս պատմության ամենահետաքրքիր կողմը այն է, որ, թվում է, նոր մոտեցում է ձևավորվում նաև կառավարության ներսում․ ավելի խիստ վերահսկողություն և ավելի արագ արձագանք։ Որոշ աղբյուրներ նշում են հնարավոր ստուգումներ և վարչական միջոցներ այն ընկերությունների դեմ, որոնք անհիմն բարձրացնում են գները։ Եթե այս տեղեկությունը հաստատվի, առաջիկա շաբաթները կարող են վճռական լինել շուկայի համար։

Բայց ամենակարևոր հարցը մնում է նույնը․ կզգա՞ քաղաքացու դրամապանակում տարբերությունը։ Քանի որ որքան էլ քաղաքական հայտարարությունները բարձրաձայն լինեն, գլխավոր չափանիշը մնում է սպառողական փորձը։ Եթե մեկ ամսից նույն ապրանքների գները մնան նույն մակարդակում կամ նույնիսկ բարձրանան, զայրույթը կվերածվի համատարած հիասթափության։

Այսօր Հայաստանը կանգնած է ոչ միայն տնտեսական ճգնաժամի, այլ նաև վստահության ճգնաժամի առաջ։ Երբ կառավարության ղեկավարը բարձրաձայն հայտարարում է․ «Ինչպիսի՞ գներ եք բարձրացնում», սա արդեն ազդանշան է, որ խնդիրը չի կարելի անտեսել։ Սակայն այս ազդանշանը պետք է վերածվի համակարգային քայլերի, հակառակ դեպքում շոկը կվերածվի սովորական նորության, իսկ գները՝ նոր նորմի։