Դատարանի դահլիճը քարացավ հենց այն վայրկյանին, երբ հնչեց այն արտահայտությունը, որից ներկաների շունչը կտրվեց։ Դա պարզապես հուզական պայթյուն չէր․ դա մի պահ էր, որը ընդմիշտ փոխեց դատավարության ընթացքը։ Ոչ ոք չէր սպասում, որ մեղադրող դատախազը՝ հայտնի իր զսպվածությամբ և սառը տրամաբանությամբ, կսայթաքի և ամբաստանյալին այդքան կտրուկ կպատասխանի՝ գրեթե թույլատրելիի սահմանին։
«Մի՛ գոռա, դու ստում ես»,— հնչեց կտրուկ, հստակ, առանց որևէ հավելման։ Այդ խոսքերը դահլիճի լարված մթնոլորտը կտրեցին ինչպես դանակը։ Մինչ այդ ամեն ինչ ընթանում էր իրավական ձևակերպումների խիստ շրջանակում։ Սակայն ամբաստանյալը հանկարծ անցավ հարձակման։ Նա սկսեց գոռալ, ընդհատել, հերթով մեղադրել բոլորին՝ քննիչներից մինչև դատարան, դատախազից մինչև վկաներ։ Նրա ձայնը դողում էր, բայց ոչ վախից, այլ զայրույթից։ Նա համոզված էր, որ ճնշմամբ ու հիստերիայով կկարողանա փոխել իրավիճակը։
Նա սխալվեց։
Դատախազը դանդաղ վեր կացավ։ Առանց կտրուկ շարժումների։ Առանց թատերականության։ Բայց հենց դա էլ պայթած ռումբի ազդեցություն ունեցավ։ Նրա աչքերում զգացմունքներ չկային՝ միայն կոշտ ու անշեղ վճռականություն։ Նա ձայնը չէր բարձրացնում, բայց յուրաքանչյուր բառ ուղիղ նպատակին էր հասնում։
«Մենք բոլորս այստեղ ենք հավաքվել…»,— սկսեց նա՝ կարծես ըմբռնում ցուցաբերելով։ — «Այս ֆարսն ավարտված է»։ Նա հիշեցրեց վկաների ցուցմունքները, որոնք ամբաստանյալը փորձում էր արժեզրկել։ Փաստաթղթերը, որոնք նա անվանել էր «կեղծիք»։ Տեսագրությունները, որոնց գոյությունը նա ժխտում էր, մինչև դրանք ցուցադրվեցին դատարանում։ Յուրաքանչյուր փաստարկ ներկայացվեց հստակ՝ կետ առ կետ, առանց հիստերիայի, բայց այնպիսի ուժով, որ պաշտպանությանը այլևս մանևրելու տեղ չմնաց։
Երբ նա ավարտեց, դահլիճում տիրեց լռություն։ Նույնիսկ դատավորը, ով բազմաթիվ աղմկահարույց գործեր էր տեսել, անշարժ մնաց։ Ամբաստանյալը, որը մեկ րոպե առաջ գոռում էր ու ձեռքերը թափահարում, նստեց նստարանին ու հայացքը շեղեց։ Նրա պաշտպանները շփոթված տեսք ունեին։ Տեսախցիկները ամեն ինչ արձանագրել էին։
Մի քանի ժամ անց այդ պահի տեսանյութը տարածվեց սոցիալական ցանցերում։ Հասարակությունը բաժանվեց։ Ոմանք բղավում էին․ «Դատախազը անցել է սահմանը»։ Մյուսները՝ «Վերջապես տեսանք իրական կոշտություն ու սկզբունքայնություն»։ Բայց անտարբերներ չկային։
Փաստաբանները դեռ շարունակում են վիճել։ Մեկները պնդում են, որ նման հուզականությունը դատարանում անթույլատրելի է։ Մյուսները համոզված են՝ հենց նման պահերին է բացահայտվում մեղադրանքի իրական ուժը, երբ օրենքի չոր հոդվածների հետևում կանգնած է կենդանի, անկեղծ դիրքորոշում։
Սակայն փաստը մնում է փաստ։ Այս դատավարությունն այլևս նույնը չի լինելու։ «Մի՛ գոռա, դու ստում ես» արտահայտությունը դարձավ խորհրդանիշ՝ խորհրդանիշ այն բանի, որ ճնշումը, գոռոցն ու մանիպուլյացիան այլևս չեն աշխատում։ Որ երբեմն մեկ կոշտ, ազնիվ խոսքը կշռում է ավելի շատ, քան արդարացումների տասնյակ էջերը։
Առջևում դեռ մեկ դատավճիռ է։ Ավելի շատ բողոքարկումներ։ Ավելի շատ աղմկոտ վերնագրեր։ Բայց այն պահը, երբ դատախազը նայեց ամբաստանյալի աչքերի մեջ և չնահանջեց, արդեն մտել է պատմության մեջ։ Եվ հնարավոր է՝ հենց այդ պահից սկսվի նոր գլուխը հասարակության վստահության ամրապնդման գործում արդարադատության նկատմամբ։