Վերջին շաբաթների ընթացքում Քաջառանի բնակիչների ձայնը դարձել է ավելի բարձր, կտրուկ և անհանդուրժող, քան երբևէ։ Այն, ինչ սկզբում թվում էր սովորական դժգոհություն, այժմ վերածվել է հույզերի, որոնք կոտրվել են մեծ ճնշման տակ և ցանկացած պահի կարող են վերաճել իրական բողոքի ալիքի։
Գյուղի կենտրոնում հնչած մի համարձակ արտահայտություն ուղղակի քարացրել էր ներկաներին․
«Եթե Նիկոլին տեսնեմ, նույնիսկ չեմ բարևի… Կասեմ, թող մեզանից հեռու մնա»։
Այս խոսքերը ասված էին ոչ թե զուտ զայրույթից, այլ տարիներով կուտակված հիասթափությունից, ցավից ու անտեսված լինելու զգացումից։ Դրանք դարձել էին Քաջառանի ներկա տրամադրությունների ճշգրիտ արտացոլումը՝ այն դժգոհության գագաթնակետը, որը երկար ժամանակ հասունացել էր մարդկանց մտքերում։
Գյուղ, որտեղ նույնիսկ լռությունն է գոռում
Քաջառանի բնակիչները ասում են, որ երբեք այսպիսի լարվածություն չեն զգացել։ Գյուղով անցնելիս թվում է՝ մարդիկ հոգնել են սպասելուց։ Խոստումներն ու իրականությունը դարձել են նրանց ყოველდღյա հակասությունը։
«Տարիներ շարունակ մեզ ասում էին՝ ‘սպասիր, ամեն ինչ լավ կլինի’։ Իսկ ի՞նչ ենք ստացել այդ սպասումից։ Մեր երեխաներն էլ չեն ուզում այստեղ մնալ։ Գյուղը աչքի առաջ դատարկվում է, իսկ Երևանից եկող խոստումները կամ կան, կամ չկան», — ասում է գյուղի բնակիչներից մեկը։
Այս խոսքերը դաժան չեն։ Դրանք ճշմարտություն են՝ ասված անսահման ցավով ու անարդարության զգացումով։
«Եթե նա գա, մեզ ասելու ոչինչ չի ունենա… թող չգա»։
Այսօր Քաջառանում շատերը պատկերացնում են, որ վարչապետի այցը խաղաղություն չի բերի, այլ միայն նոր խնդիրներ։ Շատերը համոզված են, որ նրա գալով զգացմունքները զսպել հնարավոր չի լինի։ Երկար տարիներ մարդիկ այսքան անկեղծ ու կտրուկ չեն եղել։
Որտեղի՞ց սկսվեց այս դժգոհության ալիքը
Քաջառանի բնակիչները դժգոհ են ամեն ինչից՝ ճանապարհներից, աշխատանքից, աղքատությունից, ուշադրության բացակայությունից, անհստակ ապագայից։ Բայց ամենացավալին մի ուրիշ բան է․ մարդիկ համոզված են, որ իրենց կարծիքը, իրենց բողոքն ու իրենց ցավը ոչ ոք չի լսում։
«Մենք հավատը կորցրել ենք։ Գյուղում մարդիկ ապրում են այն մտքով, որ եթե մենք մեզ չենք օգնի, ոչ ոք չի օգնելու։ Մեր միակ հնարավորությունը կարծիքն ասելն է՝ բարձրաձայն, անկեղծ», — ասում է գյուղի երիտասարդներից մեկը։
Սա նույնպես նորություն է․ Քաջառանում երիտասարդությունը սովորաբար լուռ է, չի ուզում խոսել երկրի կամ գյուղի խնդիրների մասին։ Իսկ հիմա՞… հիմա նրանք առաջին շարքերում են։
Յուրաքանչյուր վտանգավոր պահ կարող է բերել պայթյունի
Այն, ինչ այսօր տեղի է ունենում, ցույց է տալիս, որ Քաջառանը կանգնած է սահմանագծին։
Մարդիկ խոսում են բարձր, բաց ու անողոք։ Նրանք պահանջում են, և ոչ թե խնդրում։ Նրանք հոգնել են լռելուց։ Նրանք հոգնել են սպասելուց։ Նրանք հոգնել են հավատալուց, որ «մեկ օր ամեն ինչ լավ կլինի»։
Եվ հենց սա էլ ամենավտանգավոր պահն է։ Երբ մարդկանց հիասթափությունը հասնում է այս մակարդակին, ցանկացած փորձ նրանց հանգստացնելու կարող է հակառակ արդյունք տալ։
«Եթե գա, թող լսի… եթե չի լսելու, թող չգա»։
Քաջառանի բնակիչները ուզում են մեկ բան՝ ոչ գեղեցիկ խոսքեր, այլ իրականություն, վստահելի գործողություններ և ամենակարևորը՝ հարգանք իրենց նկատմամբ։
Հարգանք՝ ոչ թե խոսքերով, այլ վերաբերմունքով։
Ասում են՝ եթե առաջնորդները, որոնք անցնում են Մեղրիի ճանապարհներով, ուզում են տեսնել իրական տրամադրությունը, թող գան։ Բայց եթե կրկին մտադիր են գալ «կարճ այցով» ու «ստանդարտ խոսքերով», ապա ավելի լավ է ընդհանրապես չգան։
Քաջառանը արդեն նույնը չէ։
Գյուղը լցված է լարվածությամբ, որը ցանկացած պահի կարող է պայթել։
Եզրակացումը․ առաջիկա օրերը կարող են վճռական լինել
Այսօր գյուղում ամեն ինչ խոսում է մեծ փոփոխությունների մասին՝ քաղաքական, սոցիալական կամ նույնիսկ հոգեբանական։ Մարդիկ պատրաստ են արտահայտել այն, ինչ կուտակվել է նրանց սրտերում՝ առանց վախի, առանց ձևականության, առանց դիվանագիտության։
Քաջառանցիների այս խոսքը՝ «Եթե Նիկոլին տեսնեմ, նույնիսկ չեմ բարևի… Կասեմ, թող մեզանից հեռու մնա», դարձել է ոչ թե մեկ մարդու դժգոհություն, այլ ամբողջ համայնքի ցավի կուտակում։
Եվ եթե այս ձայնը այսօր չլսվի, վաղը այն կարող է հնչել այնքան բարձր, որ կլսի ամբողջ երկիրը։